Binnen SWV Helmond-Peelland PO streven we naar een zo dekkend mogelijk aanbod voor ieder kind. Soms vallen kinderen tussen wal en schip omdat de reguliere arrangementen (nog) niet passend zijn. Speciaal voor deze doelgroep is de pilot ‘Netwerk Jonge Kind’ in het leven geroepen. Het doel? Jonge kinderen kansrijk onderwijs bieden op een zo regulier mogelijke plek, met inclusief onderwijs in 2035 als stip op de horizon. SBO de Toermalijn stapte in tijdens de eerste tranche van deze pilot. Orthopedagoog Marloes Muijselaar vertelt over de veranderende praktijk, het succes van preventief werken en hoe de school de geleerde lessen verankert voor de toekomst.

Op SBO de Toermalijn, een speciale basisschool in Helmond, zagen ze de instroom van jonge kinderen de afgelopen jaren veranderen. “Als we de instromende kinderen vergelijken met jaren geleden, zien we dat zowel de leerproblematiek, de gedragsproblematiek als de systeemproblematiek groter lijken te worden,” legt Marloes uit. De school had meer nodig om deze doelgroep goed onderwijs te kunnen bieden en greep de pilot ‘Jonge Kind’ aan om samen met zorgpartners een krachtig antwoord te formuleren.
“Dat we nu kinderen op school hebben die we dankzij de pilot onderwijs kunnen bieden, is zonder meer het allermooiste resultaat. Zonder de pilot was dat waarschijnlijk niet gelukt en hadden we ze die kans niet kunnen geven. Dat vind ik ontzettend mooi.”

De kracht van ‘klein kijken’ en strakke structuur

De belangrijkste succesfactor van de pilot op SBO de Toermalijn was het doorbreken van de schotten tussen onderwijs en zorg. De school zocht hiervoor intensief de samenwerking op met kinderdagcentrum Binderen, onderdeel van zorgorganisatie ORO. Het afgelopen schooljaar werd er dagelijks een gespecialiseerd pedagogisch medewerker van ORO gedetacheerd binnen de kleutergroepen.

Zij ondersteunde de leerkrachten van heel dichtbij vanuit het zorgoogpunt, bij het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling en het scherpstellen van de leervoorwaarden. Marloes: “Wat supersterk was aan haar inzet, is de mogelijkheid om heel dicht bij de kinderen aan te sluiten. Door heel klein naar gedrag te kijken en preventief te werken, zorgden we ervoor dat het kind beter kon meedraaien en beter functioneerde in de groep. Dit lukte doordat de leerkracht en pedagogisch medewerker samen een hele strakke structuur neerzetten en die continu met elkaar doorleefden.”

Hoewel de pilotfinanciering stopt en de detachering helaas niet kan doorlopen, heeft de samenwerking indruk gemaakt: “Het was prachtig om te zien hoe zij de groep in de juiste stand wisten te zetten met heel veel rust en structuur, speciaal voor deze complexe groep kinderen.”

De toegevoegde waarde van het Netwerk Jonge Kind

De deelname aan de pilot heeft SBO de Toermalijn geholpen om breder naar instroom te kijken. Kinderen die anders direct in het zwaardere speciaal onderwijs terecht waren gekomen, kregen hierdoor een kans binnen het speciale basisonderwijs. “Je gunt ze toch een zo regulier mogelijke setting: de samenleving is immers ook regulier. Hoe meer ze daarop voorbereid kunnen zijn, hoe beter dat is,” aldus Marloes. De opgedane kennis uit de pilot wordt nu door de school duurzaam verankerd, zodat de preventieve visie behouden blijft:

• Vier keer per jaar om de tafel: waar leerlingen vanaf groep 3 halfjaarlijks worden gevolgd, is de structuur rondom de kleuters intensiever gemaakt. De leerkracht en de kwaliteitscoördinator plannen nu vier keer per jaar een gesprek om de ontwikkeling te monitoren. Marloes sluit hier als orthopedagoog regelmatig bij aan.
• Duidelijke typering populatie: de Toermalijn heeft het profiel van de jonge kinderen die binnenkomen veel scherper omschreven. Dit maakt het voor externe partijen inzichtelijker welke leerlingen goed op de school passen.
• Kennis delen en samenwerken: de school heeft de uitgesproken wens om in de toekomst gezamenlijke overleggen te plannen bij instroom. Door samen met andere speciale scholen in de buurt goed af te wegen waar een kind echt het beste op zijn plek is, zoeken partners elkaar nog meer op.

Vooruitblik op de toekomst

Stilzitten doen ze op SBO de Toermalijn zeker niet. De school ontwikkelt zich continu door en heeft sterke ambities om ouders nog intensiever te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind. Daarnaast starten ze dit schooljaar met een nieuwe vorm van samenwerking met zorgpartij VoorJOUW!, die al de gespecialiseerde BSO binnen de school verzorgt. VoorJOUW! zal in elk geval tot de kerstvakantie ondersteuning bieden in de groepen 3, waar nu veel kinderen – die dankzij de pilot op De Toermalijn zitten – naartoe zijn doorgestroomd.

De school blijft zo bouwen aan innovatieve onderwijs-zorgarrangementen, volledig in lijn met de preventieve gedachte van het Netwerk Jonge Kind. Marloes blikt dan ook realistisch én hoopvol vooruit: “We weten vanuit wetenschappelijk onderzoek hoe belangrijk preventief werken is, en dat proberen we op school te behouden.”