Tommy: kijken naar wat wél kan
Wanneer je Tommy ontmoet, ontmoet je in de eerste plaats een jongen met een goed gevoel voor humor. Een jongen die cognitief en sociaal graag meedoet, die vriendjes heeft en het hebben van vakantie ook fijn vindt. Een jongen zoals ieder ander kind, maar wel een jongen die voor sommige dingen extra ondersteuning nodig heeft.
Tommy is geboren met een aangeboren spierziekte. Welke variant precies, is niet vastgesteld. Hij kan een paar passen zelfstandig lopen, langere afstanden loopt hij aan de hand of gebruikt hij een rolstoel. Naar het toilet gaan lukt niet of nauwelijks zelfstandig en Tommy krijgt vijf keer per dag sondevoeding.
Dat betekent dat er iets extra’s nodig is om Tommy een gewone schooldag te laten volgen. Maar het betekent niet dat gewoon onderwijs voor Tommy niet mogelijk is.
Een school die de deur openzette
De ouders van Tommy hadden al ervaring met regulier onderwijs. De twee jaar oudere zus van Tommy ging naar de Mariaschool in Someren. Vanuit die ervaring ontstond de wens om ook voor Tommy te onderzoeken of deze reguliere basisschool passend zou kunnen zijn.
Daarover zijn ouders al vroeg met de school in gesprek gegaan.
Wat voor ouders belangrijk was? Dat de school niet direct keek naar alle redenen waarom het misschien níét zou kunnen, maar de deur openzette en bereid was samen te onderzoeken:
Wat heeft Tommy nodig en wat kunnen wij organiseren om hem hier een plek te geven?
Natuurlijk waren er praktische vragen. Hoe gaat dat met zijn rolstoel? Hoe organiseren we de verzorging? Wat heeft Tommy nodig in de klas? En hoe zorgen we ervoor dat hij, ondanks zijn fysieke beperkingen, zo veel mogelijk gewoon onderdeel kan zijn van de groep? Juist over die concrete vragen gingen ouders en school samen in gesprek.
Ook vroeg de school aan ouders om gebruik te maken van de reguliere kinderopvang/peutergroep in het gebouw, om zo samen te bekijken welke mogelijkheden er binnen de reguliere setting zijn. Norlandia, de opvangpartner, heeft ook de deuren opengezet en is gestart met Tommy. De peuterperiode is een ingewikkelde periode geweest voor Tommy en ouders. Tommy voelde zich niet altijd begrepen door zijn groepsgenootjes. Doordat ouders en pedagogisch professionals samen om hem heen bleven staan, kon Tommy toch goed starten op de Mariaschool.
Niet alles hoefde vooraf opgelost te zijn
De start werd stap voor stap vormgegeven. Tommy begon met halve dagen. Er werd bekeken wat werkte en wat aangepast moest worden. Daarnaast zat de zus van Tommy in groep 2. Dat gaf ouders en Tommy een goed en veilig gevoel, omdat ze er voor elkaar konden zijn.
Inmiddels zit Tommy in groep 3, in een groep van ongeveer 25 kinderen.
Op school zijn praktische aanpassingen gedaan. Zo is er een aangepast bureau en kan Tommy afwisselen tussen staan en zitten. Bij het buitenspelen en tijdens de gym wordt gekeken wat Tommy nodig heeft. Bij gym speelt bijvoorbeeld ook de fysiotherapeut een rol.
Ook voor de verzorging zijn oplossingen gevonden. Een pgb’er komt meerdere keren per week naar school en het netwerk rondom Tommy, waaronder ouders en oma, helpt mee waar dat nodig is.
Niet alles lag dus vanaf het begin vast. Sommige oplossingen ontstonden gaandeweg.
En misschien is dat juist een belangrijk onderdeel van deze good practice:
Je hoeft niet vooraf op iedere vraag een antwoord te hebben om een kind een kans te kunnen geven.
Gewoon onderdeel zijn van de groep
Voor Tommy betekent het naar een reguliere basisschool gaan veel meer dan alleen onderwijs volgen.
Tommy draait mee in een gewone groep, in het eigen dorp en samen met andere kinderen. Dat maakt contact met andere kinderen vanzelfsprekender. Vriendjes komen thuis spelen. Zelf bij andere kinderen thuis spelen vraagt soms nog een grotere stap. Ook kinderfeestjes en schoolreisjes kunnen praktische vragen met zich meebrengen.
Maar Tommy doet mee.
En de kinderen om Tommy heen groeien met Tommy op. Voor andere kinderen is het steeds gewoner geworden dat Tommy soms een rolstoel gebruikt, andere ondersteuning nodig heeft of dingen op een andere manier doet.
Inclusie ontstaat daarmee niet alleen door iets vóór een kind met een ondersteuningsbehoefte te organiseren. Het ontstaat ook doordat kinderen iedere dag samen leren, spelen en opgroeien.
Natuurlijk zijn er ook uitdagingen
Het verhaal van Tommy is geen verhaal waarin alles vanzelf gaat.
Er zijn momenten geweest waarop opnieuw gezocht moest worden naar passende oplossingen. De overgang binnen school en de praktische organisatie vroegen soms extra aandacht. Wat in de ene groep of situatie goed werkt, hoeft in een volgende fase niet automatisch hetzelfde te blijven.
Ook was het een lange weg om met de gemeente afspraken te maken over de inzet van het pgb op school. Dat leidde zelfs tot een hoorzitting, waarin de ouders in het gelijk werden gesteld.
Daarom is het belangrijk om met elkaar in gesprek te blijven en regelmatig te evalueren:
Hoe gaat het nu met Tommy? Wat werkt? Wat vraagt aanpassing? En wat is op dit moment nodig om deelname mogelijk te blijven maken?
Juist die houding maakt het verschil.
Wat kunnen we leren van Tommy?
Het verhaal van Tommy laat zien wat er kan ontstaan wanneer een school bij de aanmelding niet alleen kijkt naar de ondersteuningsbehoefte van een kind, maar vooral nieuwsgierig is naar de mogelijkheden.
Niet beginnen met:
“Kunnen wij dit wel?”
Maar met:
“Wat heeft dit kind nodig om bij ons mee te kunnen doen, wat kunnen wij zelf bieden en wie hebben we daarbij nodig?”
Dat vraagt iets van ouders, school en gemeente. Het vraagt een open houding, flexibiliteit, samenwerking met ouders en professionals en soms ook de bereidheid om een oplossing te proberen zonder vooraf precies te weten hoe deze op langere termijn zal uitpakken.
De boodschap die ouders met het verhaal van Tommy willen meegeven, is daarom misschien wel heel eenvoudig:
Kijk naar wat er mogelijk is. Zet de deur open. Ga met ouders in gesprek en onderzoek samen wat een kind nodig heeft.
Want soms blijkt er, wanneer we niet beginnen bij de grenzen van wat een school en gemeente kunnen bieden maar bij de mogelijkheden rondom een kind, veel meer mogelijk dan we vooraf hadden gedacht.
“Wat zou er gebeuren als we bij iedere aanmelding niet beginnen met de vraag: kunnen wij dit kind bieden wat het nodig heeft? Maar met de vraag: wat is ervoor nodig om dit kind bij ons te laten starten?”