Manager Regio Zuid Nederland & Intake en onderwijsconsulent bij Stichting Onderwijsconsulenten

“Passend onderwijs draait om het kind, niet om de regels”

Judith Sonnemans werkt sinds vier jaar bij Stichting Onderwijsconsulenten, waar ze als regiomanager Zuid-Nederland en Intake de verantwoordelijkheid draagt voor een team dat zich richt op het onafhankeijk helpen van kinderen en jongeren die vastlopen in het onderwijs. Haar carrière in het onderwijs begon veel eerder, in het speciaal onderwijs met kinderen voor wie het onderwijs niet vanzelfsprekend was: “Ik ben gestart als leerkracht in het speciaal onderwijs, omdat mijn passie ligt in het werken met kinderen die extra ondersteuning nodig hebben, om te zorgen dat zij een plek krijgen die past bij hun behoeften.”

Judith begon als zorgcoördinator, groeide door naar teamleider en besloot uiteindelijk de stap naar het reguliere onderwijs te maken: “Het was een interessante ervaring, maar na een tijdje besefte ik dat mijn toegevoegde waarde vooral lag bij kinderen die echt extra ondersteuning nodig hadden, kinderen die zich buiten de ‘norm’ bevonden.” Na deze ontdekking vond ze haar plek bij Stichting Onderwijsconsulenten, een organisatie die kinderen en jongeren onafhankelijk helpt die langere tijd thuiszitten of vastlopen in het onderwijs. In 2023 werd Judith teamcoach en in 2025 manager regio Zuid en Intake, waar ze nu zowel de strategische als de inhoudelijke lijnen van haar team en de organisatie begeleidt.

Wat doet een onderwijsconsulent?

Het werk van onderwijsconsulenten zoals Judith bestaat uit het onafhankelijk adviseren, bemiddelen en begeleiden bij het vinden van de best passende plek in het onderwijs, met waar nodig zorg: “Wanneer een kind of jongere is vastgelopen in het onderwijs en ouders, school en samenwerkingsverband komen samen niet tot een oplossing, dan komen wij in beeld,” legt Judith uit. “De ouders melden zich aan en krijgen een intakegesprek met een medewerker van het kantoor in Den Haag. Zij bepalen of het een traject wordt voor een onderwijsconsulent. We starten met een huisbezoek om het verhaal van de ouders en het kind te horen.” Bij dit huisbezoek wordt niet alleen geluisterd naar de situatie, maar wordt ook gekeken naar de wensen en behoeften van het kind. Judith benadrukt dat het belangrijk is om de tijd te nemen en een holistisch beeld van de situatie te krijgen.

“Ons werk draait om het verbinden van verschillende partijen: ouders, scholen, samenwerkingsverbanden, zorginstanties en gemeentes,” vertelt ze. Als onderwijsconsulent heeft Judith de vrijheid om onafhankelijk advies te geven, zonder dat ze gebonden is aan een specifieke school of organisatie. “Dat maakt het ons mogelijk om echt objectief te kijken naar de situatie en zo te zoeken naar de beste oplossing voor het kind.” Die onafhankelijkheid stelt haar in staat om zowel scholen als ouders te helpen in situaties waar conflicten of miscommunicatie een rol spelen.

De kracht van een persoonlijke benadering

Wat Judith in haar werk het meeste aanspreekt, is de ruimte voor maatwerkoplossingen. “Elk kind is uniek, en dat vraagt om een persoonlijke benadering,” zegt ze. “Als een kind vastloopt, is het essentieel om niet alleen naar de regels en procedures te kijken, maar ook naar de specifieke ondersteuningsbehoeften van dat kind. Soms betekent dat dat we buiten de gebaande paden moeten denken.”

Judith vertelt over een recent traject waarbij een meisje met een toelaatbaarheidsverklaring naar een reguliere school ging: “Het meisje had het een periode heel moeilijk, maar was gemotiveerd om naar school te gaan. Samen met de school en de ouders hebben we gekeken naar wat deze school wel zou kunnen bieden. Uiteindelijk werd ze ingeschreven op de reguliere school, en dat is precies waar we het voor doen: zorgen dat kinderen de kans krijgen om te leren en zich te ontwikkelen in een omgeving die hen ondersteunt.”

Ze benadrukt echter dat maatwerkoplossingen vaak niet zonder uitdagingen zijn: “Het onderwijs kampt met grote tekorten aan personeel, en de ruimte voor flexibiliteit wordt soms beperkt door administratieve en organisatorische obstakels. Toch zie ik steeds vaker dat scholen openstaan voor het creëren van oplossingen die bij de leerling passen. We denken soms te moeilijk.”

De samenwerking met Maaike van het OKSP

Een belangrijk onderdeel van Judiths werk is de samenwerking met verschillende betrokkenen, zoals die met Maaike van Ham van het Ouder- en kindsteunpunt in Helmond. Voor Judith is deze samenwerking erg waardevol: “Vanaf het moment dat Maaike en ik elkaar ontmoetten, voelden we dat we op een lijn zaten. Haar betrokkenheid bij ouders en haar drive om het beste voor kinderen te doen, sluiten goed aan bij mijn eigen waarden. We hebben al regelmatig in trajecten samengewerkt, waarbij we met ouders en scholen in oplossingen hebben gedacht.”

Judith legt uit dat de samenwerking met Maaike in de praktijk betekent dat ze snel kunnen schakelen als er een probleem of vraag is: “Het is heel fijn dat de lijnen zo kort zijn. Maaike weet mij te vinden en andersom ook. We kunnen snel overleggen, zodat we samen kunnen kijken naar wat er nodig is. Of dat nu betekent dat de Stichting Onderwijsconsulenten in beeld komen of dat we met elkaar aan tafel zitten om een oplossing te bedenken, de samenwerking is heel effectief. Er is echt ruimte voor samenwerking, en dat maakt het verschil. Het is fijn om te weten dat je werkt met mensen die net zo gepassioneerd zijn over passend onderwijs als jij.”

De uitdagingen in het onderwijs

Hoewel Judith haar werk met veel enthousiasme doet, ziet ze ook de moeilijke kanten van het systeem: “Er zijn nog steeds veel kinderen die in de knel komen, vooral door de rigiditeit van het systeem en de enorme werkdruk op scholen. We moeten blijven zoeken naar manieren om maatwerkoplossingen te bieden, maar de realiteit is dat de middelen en het personeel vaak niet toereikend zijn.”

Judith pleit dan ook voor meer flexibiliteit binnen het systeem: “Als een kind niet in het reguliere systeem past, moeten we creatief denken en zoeken naar oplossingen die wel werken. Bijvoorbeeld door, in plaats van te focussen op de traditionele uren van school, te kijken naar alternatieve roosters of de inzet van zorgpartners om te zorgen dat het kind alsnog onderwijs krijgt.”

Een ander probleem dat Judith aankaart, is de beschikbaarheid van plekken in het speciaal onderwijs: “Er zijn kinderen die een toelaatbaarheidsverklaring krijgen, maar die uiteindelijk niet naar school kunnen omdat er geen plek is. Dat mag niet gebeuren. Elk kind verdient onderwijs, en dat moet altijd mogelijk zijn, ook als het betekent dat we creatief moeten omgaan met de middelen die we hebben.”

De toekomst van passend onderwijs

Als het gaat om de toekomst, heeft Judith duidelijke ideeën over wat er moet veranderen: “Ik zou graag zien dat maatwerkoplossingen meer de norm worden. Dat we niet alleen kijken naar wat er niet kan, maar naar wat er wél mogelijk is. Elk kind moet de kans krijgen om zich te ontwikkelen, ongeacht of dat in het reguliere of het speciaal onderwijs is. En als dat niet vanzelfsprekend is, dan moeten wij er zijn om het mogelijk te maken.”

Daarnaast hoopt ze dat de samenwerking tussen Stichting Onderwijsconsulenten en andere partijen, zoals scholen en gemeenten, verder zal groeien: “De kracht van samenwerking ligt in de betrokkenheid van alle partijen, en het belangrijkste is dat we het kind centraal stellen. We moeten elkaar blijven opzoeken en een open blik naar de situatie kijken. Alleen dan kunnen we samen zorgen voor een passend en toekomstgericht onderwijsaanbod.”

Een boodschap voor ouders en scholen

Judith besluit het gesprek met een duidelijke boodschap: “Als je merkt dat je kind vastloopt, wacht dan niet te lang om hulp in te schakelen. Betrek eerst school, zij kennen het kind. Daarna is het samenwerkingsverband aan zet. Het Ouder- en kindsteunpunt kan helpen in deze fases. Zij hebben de kennis en ervaring rondom passend onderwijs. Komen ouders en verzorgers, school en het samenwerkingsverband samen niet tot een oplossing? Dan zijn wij er om onafhankelijk te helpen. We geven advies, bemiddelen en begeleiden. Stichting Onderwijsconsulenten is er om samen met ouders, scholen en andere betrokkenen naar oplossingen te zoeken. We zijn er voor het kind, en altijd in het belang van dat kind.”