Uitspraak Onderwijsgeschillen
Leren van bezwaar: een zorgvuldig besluit begint vóór de aanvraag
Een besluit over een toelaatbaarheidsverklaring heeft veel impact op een kind en zijn ouders. Landelijke bezwaarzaken laten zien dat niet alleen de uitkomst moet kloppen. Ook het onderzoek vooraf, de betrokkenheid van ouders, de deskundigenadviezen en de motivering moeten zorgvuldig zijn.
Twee uitspraken uit het primair onderwijs laten dit mooi zien.
Is speciaal onderwijs echt noodzakelijk?
Casus
In een landelijke casus uit 2026 meldden ouders hun kind aan bij een reguliere basisschool. De school vond de reguliere kleuterklas niet passend. Het kind ging vervolgens naar een kleinschalige voorziening en het samenwerkingsverband gaf een toelaatbaarheidsverklaring voor het speciaal onderwijs af.
De ouders maakten bezwaar. Zij vonden dat onvoldoende was onderzocht of hun kind met ondersteuning naar een reguliere basisschool of het speciaal basisonderwijs kon.
Advies van de Commissie
De Landelijke Bezwaaradviescommissie Toelaatbaarheidsverklaring gaf hen daarin gelijk. Hoewel duidelijk was dat het kind behoefte had aan structuur, aansturing en begeleiding, was onvoldoende onderbouwd waarom speciaal onderwijs noodzakelijk was. Er was onvoldoende onderzocht wat mogelijk zou zijn binnen het reguliere onderwijs mét ondersteuning of binnen het speciaal basisonderwijs. De verklaring kon daarom niet in stand blijven.
Wat kunnen scholen hiervan leren?
Kijk breed voordat een toelaatbaarheidsverklaring wordt afgegeven. Welke ondersteuning is binnen de huidige school geprobeerd? Wat was daarvan het effect? Welke andere mogelijkheden zijn concreet onderzocht? En waarom zijn deze uiteindelijk niet passend? Die afweging moet voor ouders én in het dossier goed te volgen zijn.
Bron
Lees de volledige uitspraak, zaak 130888, gepubliceerd op 16 april 2026
De uitkomst kan kloppen, terwijl het dossier toch niet voldoet
Casus
Een tweede casus uit 2024 laat een andere situatie zien. Een basisschool kon, ondanks de ingezette hulp en begeleiding, niet meer voorzien in de ondersteuningsbehoefte van een leerling. Het samenwerkingsverband gaf een toelaatbaarheidsverklaring voor het speciaal onderwijs af.
Advies van de Commissie
De bezwaarcommissie vond speciaal onderwijs inhoudelijk passend. De leerling had behoefte aan traumasensitief onderwijs met veel structuur en regelmaat. Toch waren er tekortkomingen in de onderbouwing. Belangrijke punten waren onvoldoende meegewogen en één van de deskundigenadviezen voldeed niet. Uit het advies bleek onvoldoende wat de eigen expertise van de deskundige was en hoe deze vanuit die expertise tot het oordeel was gekomen. De commissie adviseerde daarom een nieuw deskundigenadvies op te stellen en het besluit beter te motiveren.
Wat kunnen scholen hiervan leren?
Een deskundigenadvies is meer dan een bevestiging van de aanvraag. De deskundige moet vanuit de eigen expertise zelfstandig naar de leerling kijken en duidelijk maken hoe hij of zij tot het advies komt. Uiteindelijk moet uit het totale dossier logisch volgen waarom juist deze vorm van onderwijs nodig is.
Bron
Lees de volledige uitspraak, zaak 70358, gepubliceerd op 21 augustus 2024
Hoe kunnen we een bezwaar zoveel mogelijk voorkomen?
Een bezwaar is nooit helemaal te voorkomen. Ouders kunnen vanuit hun perspectief tot een andere afweging komen dan school of samenwerkingsverband. Wel kunnen we veel doen om de kans op een bezwaar te verkleinen.
Het belangrijkste is om ouders niet te verrassen met een aanvraag of besluit. Neem hen vanaf het begin mee in wat de school ziet, welke ondersteuning wordt ingezet en wat daarvan het resultaat is. Onderzoek alternatieven daadwerkelijk en niet alleen op papier. Zorg daarnaast dat deskundigen zelfstandig en herkenbaar vanuit hun eigen deskundigheid adviseren.
Bespreek ten slotte met ouders niet alleen wat het advies is, maar vooral waarom. Als ouders zich gehoord voelen en de afweging kunnen volgen, ontstaat eerder begrip voor het uiteindelijke besluit, ook wanneer dit niet de uitkomst is waarop zij hadden gehoopt.
Goede besluitvorming begint daarom niet bij de aanvraag van een toelaatbaarheidsverklaring, maar veel eerder: bij samen onderzoeken, luisteren, vastleggen en helder uitleggen.