Binnen SWV Helmond-Peelland PO streven we naar een zo dekkend mogelijk aanbod voor ieder kind. Soms vallen kinderen tussen wal en schip omdat de reguliere arrangementen (nog) niet passend zijn. Speciaal voor deze doelgroep is de pilot Netwerk Jonge Kind in het leven geroepen, waarin verschillende initiatieven zich specifiek richten op jonge kinderen. Een van deze waardevolle initiatieven is de Jongekindgroep op basisschool Silvester-Bernadette in Helmond-Oost. Shelley van Bergen, teamleider onderbouw en voormalig leerkracht van deze groep, vertelt samen met directeur Monique van Ekert vol passie over het belang van schoolvoorwaarden, intensief oudercontact en de kracht van een zachte landing.

Wanneer jonge kinderen instromen op de basisschool, wordt er direct veel van hen gevraagd. In een grote groep 1 moeten ze stilzitten, instructies begrijpen en zelfstandig keuzes maken. Maar wat als die basis er nog niet is? Steeds vaker merken leerkrachten dat jonge kinderen binnenkomen met ontwikkelings- en/of taalachterstanden. De Jongekindgroep op de Silvester-Bernadette biedt deze kinderen een onmisbare tussenstap.

“Het werkt dan ontzettend fijn om een klein groepje kinderen te hebben waaraan je gerichte aandacht kunt besteden. Zo kunnen we eerst de basis leggen, voordat zij in groep 1 daadwerkelijk beginnen met leren,” vertelt Shelley. “Het zijn eigenlijk de schoolvoorwaarden die we ze eerst bijbrengen.”

Wat is de Jongekindgroep?

De Jongekindgroep is een speciaal ingerichte instroomgroep binnen de school. Kinderen worden op de reguliere manier aangemeld door hun ouders. Wanneer er tijdens de inschrijving of de overdracht vanuit de voorschoolse opvang specifieke ondersteuningsbehoeften naar voren komen, kan de school ervoor kiezen om het kind in deze kleine groep te laten starten.

De instroom verloopt heel geleidelijk gedurende het schooljaar. De groep start vaak klein met zo’n vijf leerlingen en kan uiteindelijk uitgroeien tot zo’n vijftien kinderen. Om de continuïteit en de rust te waarborgen, blijven de kinderen na instroom in principe tot het einde van het schooljaar in deze groep. Shelley legt uit: “Zo hebben ze rust en kunnen ze daarna gezamenlijk doorstromen naar een volgende klas. We willen voorkomen dat er een continue in- en uitstroom is.” Bovendien vervullen de kinderen die er al langer zitten een mooie voorbeeldrol voor de nieuwkomers.

Leren drinken uit een beker en jassen ophangen

De achterstanden waarmee kinderen binnenkomen zijn divers en de trend is volgens Shelley schrikbarend. De locatie van de school in de binnenstad speelt hierbij een rol: Helmond-Oost is sociaal-economisch gezien niet de sterkste wijk, met weinig cohesie. Er is sprake van veel financiële zorgen, fysieke en mentale gezondheidsproblemen en taalachterstanden in het Nederlands. Het gaat daarbij zowel om ouders en kinderen met Nederlands als moedertaal, als meertalige ouders en leerlingen.

“Mijn kind van 1 jaar drinkt bijvoorbeeld keurig uit een beker, terwijl we hier kinderen hebben die dat nog lastig vinden,” schetst Shelley de realiteit. “Denk ook aan netjes op een stoel kunnen zitten, zelf een rits kunnen dichtdoen, snappen dat je je jas aan de kapstok moet hangen, of de Nederlandse taal in het algemeen.” Mede dankzij de samenwerking met de stichting Samen Leren in Diversiteit loopt er extra ondersteuning mee in de klas. Dit zorgt voor een absolute win-winsituatie: een veilige, kleine setting waarin écht tijd is om deze dagelijkse vaardigheden te trainen. Ook de samenwerking met de logopedisten op school is helpend.”

De toegevoegde waarde van de pilot Jonge Kind

De Jongekindgroep op de Silvester-Bernadette stond aan de wieg van de pilot van het samenwerkingsverband. Waar de groep in de beginfase puur op de eigen school draaide, krijgt de pilot nu een regiobreed vervolg. Directeur Monique is nauw betrokken bij de pilotgroep van het SWV om deze ervaringen breder te trekken:
“De mindset dat we kinderen ontwikkelkansen willen bieden, is een belangrijk uitgangspunt: veel kinderen die in deze groep starten, kunnen iets nog niet, dat van 4 jarigen doorgaans wel wordt verwacht. In een kleine, veilige setting met veel structuur zien we kinderen groeien en kansrijk doorstromen in onze reguliere groepen. Voor een aantal kinderen blijft extra ondersteuning langduriger nodig. Het vraagt om visie, investering door de organisatie, cofinanciering en gebruik maken van subsidies, gezamenlijke inzet van álle professionals op school en samenwerking met externe professionals om dat voor elkaar te krijgen en het verschil te maken en te kunnen blijven maken voor een kansrijke toekomst van kinderen. Door ouders vanaf de start mee te nemen in het denken in kansen en wederzijdse wensen en verwachtingen te bespreken, komen we samen verder. Dit is tijdsintensief en soms ingewikkeld, maar voor elk kind voor wie dit lukt, is dit van enorme betekenis.”

Een vliegende start voor het hele gezin

De pilot bewijst zijn waarde niet alleen op de werkvloer, maar juist ook in de verbinding met de thuissituatie. Doordat de groep zo klein is, is er veel ruimte voor intensieve ouderbegeleiding. “Het contact met de ouders is echt een enorme winst die we behalen,” vertelt Shelley trots. Ouders die nieuw zijn in het Nederlandse onderwijssysteem worden direct meegenomen in wat er van hen verwacht wordt. Ze leren hoe de ouder-app werkt, weten de leerkrachten te vinden en de drempel voor inloop is laag. “Als die betrokkenheid zich in de jaren daarna doorzet en eenmaal een gewoonte is geworden, levert dat veel op. Je hoeft daar in de grotere klassen niet meer extra in te investeren.” Op deze manier helpt het initiatief niet alleen het kind, maar het complete gezin.

“Hier doen we het voor”

Dat deze preventieve aanpak werkt, blijkt wel uit de succesverhalen uit de praktijk. Shelley deelt een mooi voorbeeld van een anderstalig jongetje dat pas net in Nederland woonde en nog geen woord Nederlands sprak:
“Als ik nu zie hoe dat jongetje in groep 1 zit en hoe hij zichzelf inmiddels duidelijk kan maken met taal, vind ik dat echt prachtig. Dan denk ik echt: hier doen we het voor. Je ziet direct het succes ervan; hij loopt nu heel zelfverzekerd rond, voelt zich veilig en fijn, durft met andere kinderen te praten en weet zich duidelijk te maken. Daar ben ik enorm trots op.”
Dankzij de Jongekindgroep hebben deze kinderen eerst de schoolvoorwaarden kunnen leren, waardoor ze bij de instroom in groep 1 écht klaar zijn om tot leren te komen. Een onmisbare schakel in een dekkend en inclusief onderwijsaanbod.