Wanneer de extra ondersteuning niet meer toereikend is, kan samen met ouders en de CPO’er nagegaan worden of een andere onderwijssetting meer passend is om de leerling in diens onderwijs- en ondersteuningsbehoeften te kunnen voorzien. Vanuit een Kans!overleg kan met instemming van de CPO’er van het SWV een arrangementsoverleg georganiseerd worden, waarin de coördinator HB van het SWV en de coördinatoren van de Leo-afdeling en Level/Up de leerling bespreken om na te gaan in welke setting een eerste verkenning kan starten. In een verkennend gesprek wordt dan nagegaan of de toelatingsprocedure in gang kan worden gezet. Als de leerling toelaatbaar blijkt te zijn, kan de Leo-afdeling/Level/Up een voltijd HB-arrangement voor de leerling aanvragen via Kindkans. In gesprek worden er afspraken gemaakt over de duur van het arrangement en de evaluatie met de school van herkomst.

Wanneer er aanpassingen gedaan worden in het onderwijsaanbod (versnellen op vakgebied of jaargroep) en/of in onderwijstijd (minder dagen of kortere dagen) en/of de extra ondersteuning overstijgt de basisondersteuning, wordt er een OPP opgesteld (perspectiefdeel en handelingsdeel), met doelen en interventies. Dit plan wordt besproken met ouders en de leerling (hoorrecht) en ondertekend door ouders (instemmingsrecht op het handelingsdeel). Wanneer er aanpassingen gedaan worden in de onderwijstijd, dient er contact opgenomen te worden met de thuiszitterscoördinator van het SWV.

Middels een Kans!overleg kan de CPO-er van het SWV meedenken over de inzet van opties voor extra ondersteuning, bijvoorbeeld de inzet van een HB-specialist vanuit de eigen school/ het eigen bestuur (ondersteuningsniveau 3) of een arrangement vanuit het SWV (ondersteuningsniveau 4). Bij het Kans!overleg sluit waar mogelijk een HB-expert aan vanuit de eigen school/het eigen bestuur om de opties te overwegen. Wanneer tijdens het Kans!overleg wordt geconcludeerd dat alle ondersteuningsniveaus tot en met niveau 4 voldoende zijn doorlopen, kan het verkennen van de mogelijkheden tot de inzet van een voltijds HB-arrangement de uitkomst zijn van het Kans!overleg (zie ondersteuningsniveau 5).

Wanneer er meer inzicht nodig is in de bevorderende en belemmerende factoren, alsook de onderwijs- en ondersteuningsbehoeften, kan het perspectiefdeel van het OPP worden ingevuld. De leerling krijgt aanbod in een plusgroep op school of op bovenschools niveau, waarin voorzien kan worden in een belangrijke ondersteuningsbehoefte: leren en werken met ontwikkelingsgelijken. Er vindt een goede transfer plaats tussen de leerkracht van de plusgroep en de eigen leerkracht. Ouders worden geïnformeerd over het aanbod in de plusgroep. De leerlingproelen van Betts & Neihart (1988; 2010) kunnen gebruikt worden om meer zicht te krijgen op de ondersteuningsbehoeften van de leerlingen met kenmerken van hoogbegaafdheid. Daarnaast kan de expertise van een HB-specialist binnen de school ingezet worden voor meer inzicht. Wanneer er meer inzicht nodig is in de onderwijs- en ondersteuningsbehoeften van een leerling met kenmerken van hoogbegaafdheid, kan een psychologisch onderzoek helpend zijn om de sterke en minder sterke kanten in beeld te brengen (sterkte/zwakte-heuristiek).

Binnen de basisondersteuning (niveau 1 en 2) is het belangrijk om oog te hebben voor de talenten, maar ook voor eventuele uitdagingen, leermotivatie en het creatief denkvermogen. Vanuit het principe van stimulerend signaleren blijft de leerkracht nieuwsgierig naar de manier waarop de leerling uitgedaagd wordt. Hiervoor kunnen naast gerichte observaties, ook screeningsinstrumenten, data uit het leerlingvolgsysteem (summatief signaleren) en kindgesprekken ingezet worden. Hulpmiddelen zoals de Zijnswijzer, denksleutels, denkvierkanten en het wereldspel kunnen gebruikt worden om stimulerend te signaleren. Onderwijsaanpassingen binnen de basisondersteuning kunnen bestaan uit het compacten, verrijken, verdiepen en het verbreden van lesstof. Onderwijsaanpassingen worden altijd afgestemd met ouders. In de leergesprekken met de leerling is er bewust aandacht voor de drie psychologische basisbehoeften: autonomie, relatie en competentie. Volgens de zelfdeterminatietheorie (ZDT; Ryan & Deci, 2000) zijn leerlingen gemotiveerd om te leren, als zij in deze drie behoeften worden voorzien (Stroet et al., 2013). Het is belangrijk om begaafde leerlingen te motiveren voor het leren, omdat een lage motivatie een belangrijke voorspeller is voor onderpresteren onder intellectueel begaafde leerlingen (Ramos et al., 2022). De leerkuil kan als metafoor gebruikt worden om leerlingen te begeleiden in het leren leren. Als de leerling een prestatie ziet als uitkomst van eigen inspanning, denkt de leerling vanuit een growth mindset. Het (leren) denken vanuit een growth mindset is belangrijk: begaafde leerlingen die een xed mindset over intelligentie hebben, vermijden het risico om hun intelligentie in te zetten door nieuwe of moeilijkere taken te vermijden. Dit kan leiden tot onderpresteren (Siegle & McCoach, 2005).

Binnen de basisondersteuning (niveau 1 en 2) is het belangrijk om oog te hebben voor de talenten, maar ook voor eventuele uitdagingen, leermotivatie en het creatief denkvermogen. Vanuit het principe van stimulerend signaleren blijft de leerkracht nieuwsgierig naar de manier waarop de leerling uitgedaagd wordt. Hiervoor kunnen naast gerichte observaties, ook screeningsinstrumenten, data uit het leerlingvolgsysteem (summatief signaleren) en kindgesprekken ingezet worden. Hulpmiddelen zoals de Zijnswijzer, denksleutels, denkvierkanten en het wereldspel kunnen gebruikt worden om stimulerend te signaleren. Onderwijsaanpassingen binnen de basisondersteuning kunnen bestaan uit het compacten, verrijken, verdiepen en het verbreden van lesstof. Onderwijsaanpassingen worden altijd afgestemd met ouders. In de leergesprekken met de leerling is er bewust aandacht voor de drie psychologische basisbehoeften: autonomie, relatie en competentie (zie ook https://www.zijnengezienworden.nl/). Volgens de zelfdeterminatietheorie (ZDT; Ryan & Deci, 2000) zijn leerlingen gemotiveerd om te leren, als zij in deze drie behoeften worden voorzien (Stroet et al., 2013). Het is belangrijk om begaafde leerlingen te motiveren voor het leren, omdat een lage motivatie een belangrijke voorspeller is voor onderpresteren onder intellectueel begaafde leerlingen (Ramos et al., 2022). De leerkuil kan als metafoor gebruikt worden om leerlingen te begeleiden in het leren leren. Als de leerling een prestatie ziet als uitkomst van eigen inspanning, denkt de leerling vanuit een growth mindset. Het (leren) denken vanuit een growth mindset is belangrijk: begaafde leerlingen die een xed mindset over intelligentie hebben, vermijden het risico om hun intelligentie in te zetten door nieuwe of moeilijkere taken te vermijden. Dit kan leiden tot onderpresteren (Siegle & McCoach, 2005).